Anestezik Ajan Gazı Analizörü Nedir?

Anestezik ajan gazı analizöründen bahsetmeden önce anestezi cihazı ve temel bileşenlerini inceleyelim. Anestezi, vücudun bir kısmının ya da tamamının ağrıya karşı duyarsız hâle getirilmesini sağlayan medikal uygulama olarak tanımlanabilir. Bu amaçla yapılan uygulamalarda kullanılan, hasta için gerekli oksijen ve diğer medikal gazlar ile inhalasyon ajanlarının (Sevofluran, İzofluran, Desfluran, Halotan vb.) kontrollü ve gereken yoğunlukta verilmesine olanak sağlayan, hastaya yapay solunum yaptırabilen, cihazın içinde bulunan ya da sonradan cihaza entegre edilen monitörler ile hayati fonksiyonların yakından izlenmesini sağlayan temel ekipmana anestezi cihazı denir. 

Anestezi cihazlarının tasarımları üretici firmalarına göre farklılık gösterse de tüm anestezi cihazlarında bulunması gereken bölümler aşağıdaki gibidir.

  •  Gaz Kaynakları (Merkezi Gaz Sistemi veya Yedek Medikal Gaz Silindirleri) 
  •  Akımölçerler (Flowmetreler) 
  •  Vaporizatörler (Buharlaştırıcılar) 
  •  Rezervuar Balon (Manuel Bag)
  •  Karbondioksit Absorbanı 
  •  Oksijen Flush Sistemi
    •  Solunum Devreleri
  •  Ventilatör 
  •  Monitör 

Medikal Gaz Kaynakları:  Oksijen, azot protoksit, nitrojen ve medikal havadır. Basınç altında silindir veya tanklara doldurulur. Ameliyathanelere dağılımı doğrudan silindirlerle veya merkezi gaz sistemi ile yapılır.

Flowmetreler: Merkezi gaz kaynaklarından ya da yedek silindirlerden sağlanan medikal gazlar anestezi cihazına girdikten sonra akımölçerlerden geçer. Akım ölçerler medikal gazların ml/dk. veya l/ dk. olarak verilmesini sağlarlar.

Ek Flowmetre: Hastaya harici oksijen verilmesini sağlamaktadır. Özellikle sedasyon ya da bölgesel anestezi uygulamalarında oksijen verilmesi için kullanılır.

Vaporizatörler: Sıvı hâlden kolaylıkla gaz hâline geçebilen, uçucu (volatil) anestezik ajanların anestezi uygulamalarında kullanılabilmesi için buharlaştırılarak gaz hâline getirilmesini ve belli oranlarda verilmesini sağlayan kısımdır. Anestezi işlemlerinde yaygın olarak kullanılan ajanlara örnek olarak Sevofluran, İzofluran, Desfluran, Halotan ve Enfluran verilebilir.  Bir vaporizatörde anestezik ajanın buharlaşması ; ajanın kaynama noktası, vaporizatör içindeki sıvı, içinden geçen gazın ısısı ile akım hızı vb.  etkenlere bağlıdır. Günümüzde flowover vaporizatör olarak adlandırılan ajana özgü vaporizatörler kullanılmaktadır. Sabit konsantrasyonda ajan verebilme özelliğindedirler.

Ajana özgü vaporizatörler kendi ajanları dışında başka bir anestezikle kullanılmamalıdır. Ajana özgü vaporizatöre konulan yanlış ajan aşırı veya yetersiz doza neden olur. Günümüzde kullanılan vaporizatörlerde yanlış ajanla kullanımı önlemek için ajana özel anahtar tipi dolum sistemleri vardır. Anestezik ajan şişesinin başı , sadece ajana özel üretilen vaporizatöre uyumludur. Ayrıca anestezi cihazlarında birden fazla vaporizatörün eş zamanlı kullanımını önleyen sistemler mevcuttur.

Anestezi Devresi: Gaz kaynaklarından alınan medikal gazlar ile inhalasyon  yoluyla uygulanan anestezikleri müşterek gaz çıkışından (medikal gazlar ile anesteziklerin vaporizatör çıkışında birleştikleri yer) alarak hastaya ulaştıran ve hastadan çıkan zararlı atık gaz karışımlarının (karbondioksitin) uzaklaştırılmasını, atılmasını sağlayan, birçok bağlantısı ve parçası olan sistemlere anestezi devreleri denir.

Yaygın olarak kullanılan anestezi devresi çeşidi olan halka sistemi şematik olarak aşağıdaki gibi gösterilmektedir.

Halka sisteminin kullanımı ile hastaya inspirasyon ve ekspirasyon sırasında düşük direnç altında gaz ve anesteziklerin verilmesi, düşük düzeyde geri soluma, karbondioksit tutulumu ve uzaklaştırılması işlemleri sağlanır.

Halka Sisteminin Bölümleri

Halka solunum sistemini oluşturan parçalar şunlardır:

  • Taze gaz girişi
  • Tek yönlü valfler
  • Karbondioksit absorbanı
  • Solunum hortumları
  • Rezervuar balon
  • Y- parçası
  • Maske

Medikal gazlar ile anestezik ajanlar bir noktada toplanarak solunum sistemine taze gaz girişinden iletilirler.  İnspirasyon yolundan hastaya iletilen gaz karışımı hastadan dönüp ekpirasyon yolu ile kanistere uğrayarak hastadan dönen karbondioksit absorbe edilip tekrar sisteme dönmektedir. Solunum sisteminde devredeki gaz akımını tek yönde sağlama görevini yapan valfler ( inspiratuar ve ekspiratuar valf) bulunmaktadır.

Rezervuar Balon (Manuel Bag): Solunum sırasında içinde hastanın soluyacağı oksijen ile diğer gazların depolandığı parçadır. Hastanın solunum volümünün hesaplanmasını sağlar ve gerektiğinde anesteziste elle ventilasyon yapma imkânı sunar.

Karbondioksit Absorbanı : Kapalı devre şeklindeki sistemlerde hastadan dönen gazlar içindeki karbondioksit kanister denilen bölüme uğrayarak emilerek hastaya geri gitmesi engellenmiş olur. Kanisterin içinde bulunan karbondioksit absorbe edici olarak en sık kullanılan madde soda lime’dır. Bu absorbanların içine asit veya alkalilerle renk değiştiren indikatörler eklenmektedir. Bu indikatörler sayesinde soda lime absorbe etme özelliğini yitirdiğinde renginin beyazdan mora döndüğü görülmektedir.

Oksijen Flush Sistemi: Anestezi uygulamalarında devrede kaçak olması ya da aciliyet hallerinde oksijene akımölçerin verebileceğinden daha yüksek hızda ihtiyaç duyulabilir. Bu durumlarda kullanılmak üzere ayrı bir oksijen hattı ve valfi bulunur. Oksijen flush valfi 30-70 ml/dk. hızda ve 20-45 psi basınçta oksijen verebilir.

Ventilatör: Hayati bir fonksiyon olan solunum işlevini yapay olarak gerçekleştiren cihazlara ventilatör adı verilir. Ventilatörler gaz akımını, üst hava yolları ile alveoller arasında bir basınç farkı oluşturarak sağlamaktadır. Günümüzdeki ventilatörler üst hava yolunda pozitif basınç oluşturarak gaz akımını sağlamaktadır.

Monitör: Anestezi uygulamaları esnasında hastanın EKG, nabız, oksijen saturasyonu, invaziv kan basıncı, noninvaziv kan basıncı, solunum sayısı, santral venöz basınç ve hasta ısısı gibi fizyolojik parametrelerin izlenmesi amacıyla monitörlerin önemi yüksektir.

Yukarıda genel olarak bölümleri ve işlevlerinden bahsedilen anestezi cihazında hastaya giden ve hastadan geri dönen gazların monitörizasyonu oldukça önem taşımaktadır. Anestezik ajan gazı analizörü bu kısımda rol almaktadır. Hasta izleme için, solunum gazı karışımındaki karbondioksit, azot oksit ve uçucu anestezik gaz konsantrasyonları ölçülür ve gösterilir. Karbondioksit konsantrasyonu gerçek zamanlı bir eğri olarak görüntülenir. Ek olarak, ölçülen tüm gaz konsantrasyonları için inspiratuar ve ekspiratuar konsantrasyonlar görüntülenir.

Hastaya gönderilen anestezik ajanların yanı sıra hastadan geri dönen karbondioksitin (end-tidal karbondioksit) izlenmesi de önemlidir. Gaz analizörleri genel olarak Halotan, Enfluran, İzofluran, Sevofluran, Desfluran, N2O ve CO2 ölçümlerine imkan vermektedir. Analizörlerin çoğunda uçucu gazların ölçümü yapılırken IR sensörler kullanılır.Bu sensörlerin korunması için su tutucular kullanılır.

Örnek olarak End-tidal karbondioksiti ölçmek için sample line ismi verilen hattan yardım alırız.  Aşağıdaki resimdeki gibi bir solunum devresinin y ucunda bulunan çıkıntılı kısma sample line hattının bir ucunu bağlayıp, diğer ucunu ise su tutucuya bağlayarak analizör sayesinde hastadan dönen karbondioksitin izlenmesi sağlanmış olur.

Örnek bir anestezik ajan gazı analizörünün yapısını kısaca aşağıdaki şemalar yardımıyla özetleyebiliriz.

Gaz karışımının yansıma oranı yatıştırıcı gazların çeşitleri ve karışım oranı ile belirlenir. Yatıştırıcı gaz türleri bilindiği sürece, karışım oranı (konsantrasyon) yansıma oranı ölçülerek belirlenebilir. CCD üzerindeki interferans çizgileri yansıma oranıyla orantılı olarak hareket eder. Hareketin miktarı, CCD üzerindeki interferans şeritlerinin Fourier analizi ile çözülmesi ile ölçülür ve sonuç yansıma oranına dönüştürülür. Konsantrasyon, yüksek doğrulukla belirlenen yansıma oranına “ölçüm gazı” ve “baz gazı” gibi bazı veriler eklenerek görüntülenebilir. Optik interferometrenin hassasiyeti chamberın uzunluğuna bağlıdır. Chamberın uzunluğu, geçen süre ile fiziksel olarak değişmediğinden yüksek doğruluk uzun süre korunur.

  • Site İçi Yorumlar

En az 10 karakter gerekli

Sıradaki içerik:

Pil Şarj Süresi ve Akımı Nasıl Hesaplanır?

Makale gönderim sistemimize hoş geldiniz

Galeri Alanı

828 x 478